Thứ Sáu, 30 tháng 11, 2018

599. Ai nói xấu tụi tao thế ?!

BỐN THÓI XẤU CỦA NGƯỜI VIỆT ĐƯƠNG ĐẠI
(Bài của khách)

Nói “của rất nhiều người Việt ” là để dễ lọt tai, thật sự cầu thị thì phải nói là Một số thói xấu của người Việt thời nay bởi vì những thói xấu này đang rất thịnh hành và phổ biến. Nói “người Việt hiện nay” là để giới hạn thời gian trong một số những thập kỷ gần đây, có thể người Việt xa xưa và người Việt trong tương lai không mắc những thói xấu này.

1. Thói gian lận

Từ điển Tiếng Việt 1994 định nghĩa gian lận là “có hành vi dối trá, mánh khóe, lừa lọc”. Dẫn từ điển cho chắc ăn thôi chứ nhắm mắt vào cũng thấy rõ người ta gian lận, dối trá thế nào, có khi còn thấy rõ hơn.

Trong buôn bán, từ nửa lạng cà chua, dăm ba quả táo đến hàng tấn cá ba sa, hàng tấn xi măng sắt thép đều có thể bị cân điêu, chỉ cần gian lận lấy nửa lạng là người ta đem nhét thật nhiều bánh đúc vào cái diều con gà, nếu gian lận được nửa yến thì sẵn sàng bơm thuốc phọt cho gà lợn rau quả mau tăng trọng, bất chấp những tai hại khôn lường, đồ xấu đánh tráo vào với đồ tốt rồi tính thành tiền đồ tốt, hàng ôi thiu thối rữa kém chất lượng đem tẩy rửa mông má lại để bán ra thành hàng tươi ngon…

Trong sản xuất thì bớt xén nguyên vật liệu, rút ruột công trình, làm hàng giả hàng nhái, gian lận giấy tờ sổ sách kế toán để moi tiền dự án bất chấp là dự án ODA hay dự án quốc gia, rút được tiền chia chác thì làm, không thì bỏ, bất kể chất lượng tốt xấu…Lại còn cái kiểu hùa nhau bỏ thầu thật thấp, chộp giật, cứ thắng thầu cái đã, làm nửa chừng thì bỏ đấy, một bên hết vốn, bên kia muốn hoàn thành kế hoạch lấy thành tích thi đua thì xin mời bỏ tiền vào…

Trong giáo dục thì trường trường lớp lớp đua nhau cho điểm vống lên, học sinh lên lớp hết để lấy thành tích, cán bộ cỡ muốn có bằng thì có người đi học thay, dân tứ chiếng muốn có bằng thì mua, điểm thi thì tẩy xóa xin xỏ, giấy báo kết quả thì mạo điểm mạo danh, vào thi thì mang theo phao, cấm đoán thế nào cũng không xuể, cha mẹ thì chạy trường chạy lớp phờ cả người, nghĩ mà kinh…

Về mặt xã hội thì kể không biết bao nhiêu thí dụ cho xuể, này nhé: lên phường lên xã vào bệnh viện thì bị xoay đủ kiểu nhưng cứ có ít “ngan nằm” là được việc, ra đường gặp đủ cách gian lận giao thông, kể từ bằng lái rởm đến xe rởm, kể từ người đi bộ, đi xe máy đến công-tơ-nơ siêu trường siêu trọng, hễ gian lận được đường là gian lận, có mắc mớ thì kẹp “nó” vào giấy tờ rồi nhờ nộp hộ vào kho, em vội phải đi không cần lấy hóa đơn, thế là xong.

Tiền của chính phủ cho người nghèo ăn tết, tiền từ thiện cũng bị ăn chặn ăn bớt. Trộm đạo tứ tung, trộm to như tham nhũng, man trá thuế khóa, nhập lậu xuất lậu …đến nhỏ như trộm cái đinh bù loong, cái thanh tà vẹt, con gà con cá… (trộm cá bằng kích điện là phổ biến từ Nam chí Bắc !). Người dân xây nhà hễ gian lận được dù chỉ một vài mét đất công là lấn tới, người dân buôn bán hễ làm luật được là chiếm luôn vỉa hè…

Trong văn hóa tư tưởng thì đạo văn đạo nhạc, đạo thơ đạo họa đủ cả, cũng chạy giải thưởng cho có danh, đánh bóng mạ kền cho sáng tên tuổi…Một phần không ít thanh niên học hành làm việc thì lười mà chỉ muốn có tiền nhanh, chỉ muốn tiêu xài xì tin, váy cộc chân dài tóc bờm dựng ngược, nay vũ trường mai nhà nghỉ…

Có những cuộc vận động hoặc thi tìm hiểu mà ai cũng biết có phần không phải, ai cũng có phần không phải nhưng vẫn bất chấp, vẫn bỏ tiền bỏ của bỏ thời gian lao vào làm. Khủng khiếp nữa là gian lận giữa ý nghĩ với lời nói, người ta sẵn sàng nói cái điều mà người ta không nghĩ thế, từ đấy dẫn đến gian lận giữa lời nói và việc làm, tôi có thể rao giảng anh đừng vào nhà nghỉ khi tôi vừa từ nhà nghỉ bước ra…

Gian lận dối trá giằng chéo đan xen ngang dọc trên dưới lớn bé to nhỏ trong suốt một thời gian rõ dài đã vượt quá một cái nếp xấu, một thói quen xấu để trở thành một thói xấu của tôi của anh của chúng ta nếu bạn không muốn nói là của người Việt bây giờ.

2. Thói vô trách nhiệm

Lại dẫn Từ điển tiếng việt 1994: Trách nhiệm: 1-phần việc được giao cho hoặc coi như được giao cho, phải bảo đảm làm tròn, nếu kết quả không tốt thì phải gánh chịu phần hậu quả. 2- Sự ràng buộc đối với lời nói, hành vi của mình, bảo đảm đúng đắn, nếu sai thì phải gánh chịu phần hậu quả.

Cứ theo như định nghĩa trên, cho tới bây giờ, hầu hết những kết quả không tốt đều chưa có đâu phải gánh chịu. Như thế là thói vô trách nhiệm.

Nếu như trách nhiệm của mình chưa ba năm rõ mười thì ai ai cũng nghĩ rằng đó là trách nhiệm của người khác, của ngành khác, của cơ quan khác. Phủi tay.

Ngày trước, người ta bảo vệ cây ven đường bằng cách quét vôi quanh gốc. Lúc đầu người công nhân quét rất cẩn thận, nước vôi trắng vừa đủ, vôi không rớt xuống chung quanh. Càng về sau, nước vôi càng loãng, vôi tung tóe ra đường, cho tới một lúc thấy họ chỉ gạch chéo vào gốc cây mấy cái, coi thế là xong.

Quần áo loại dành cho người ít tiền mua về thì đường chỉ xiêu vẹo, chưa mặc đã tụt khuy, xe máy đem đi bảo dưỡng thì người ta mở ra lau qua rồi lại lắp vào như thế gọi là bảo dưỡng, nhiều công trình bị rút ruột dẫn đến chất lượng công trình không đảm bảo, nhà bị đổ, cầu bị sập…

Người dân lên xã phường quận huyện hoặc những cơ quan công quyền khác thường bao giờ cũng phải dăm lần bảy lượt, nhẹ nhàng cũng là người có trách nhiệm đi tập huấn, cô chú cứ chờ. Đầy đủ cả rồi mà không thích thì hỏi tại sao cái đơn lại viết thế này, chữ như chữ bác sĩ ai mà đọc được, về viết lại rồi đem lên đây…

Cả con đường mới làm to đẹp như thế tự nhiên chình ình ra một phần cái nhà, rõ là phải giải phóng ngay từ đầu mà vẫn không đi không dỡ không phá. Lại còn cái việc đổ trộm vật liệu phế thải ra đường nữa chứ, cứ đêm đến đổ ra ngồn ngộn, nói xin lỗi chẳng khác gì cái việc ị ra đường hàng đống tướng. Những gì là của công, của cộng đồng thì việc giữ gìn bảo quản thật khó, chặt phá xâm lấn vẽ bậy bỏ bẩn một cách hết sức hồn nhiên. Ra đường thấy kẻ cắp móc túi mà không hô hoán, gặp người bị nạn thì rất đông người xúm lại để…xem nhưng vẫn dửng dưng.

Công chức ở cơ quan, xin nói thật nhé, chẳng lấy đâu ra chuyện tám giờ vàng ngọc, trừ một vài người làm cật lực còn đâu thì tranh thủ đi chợ, đưa đón con, giặt quần áo khi nhà mất nước, sắc thuốc cho đỡ tốn điện nhà, trà nước, đọc báo buôn chuyện chơi gêm…Đủ cả. Người dân ở đường phố thì vứt rác vứt chuột chết ra đường, thải rác xuống sông xuống cống thoải mái, có khi ngang nhiên đào ống nước ngang qua đường, rửa xe máy thì phun cả nước vào người qua lại, mở cửa hàng bún chả thì cả phố hít khói với mùi thịt nướng, mở cửa hàng sắt thì ngày đêm bốn chung quanh nghe uỳnh uỵch xuống hàng, mở cửa hàng bán vô tuyến thì loa eo éo suốt ngày, bước ra đường thì bụi cát mù trời…

Nhiều người có tiền, bỗng dưng có rất nhiều tiền thì phè phỡn và bất chấp.

Nhiều nhà báo nhúng bút vào sự thật thì bị đe dọa, có trường hợp bọn xấu bắn đạn chì nhà báo lại trượt vào đùi nhà thơ mới bi hài làm sao !

Rất đông thanh niên công khai nói rằng sống trung thực thì chỉ thiệt thòi. Cũng rất đông thanh niên chỉ ham chơi, đua đòi, sống ngày qua ngày không lý tưởng (lý tưởng hiểu theo nghĩa có mục đích tốt để phấn đấu), không có mẫu hình nào để noi theo (như một thời những Nguyễn Văn Trỗi, Lê Mã Lương…)…

Không kể hết được. Chỉ tóm lại một câu hỏi : đâu chịu trách nhiệm về những kết quả không tốt ấy ?

Đã nhiều năm rồi người ta quen vô trách nhiệm, vô trách nhiệm nghề nghiệp, vô trách nhiệm lương tâm, tới mức trở thành dửng dưng, vô cảm, trở thành tín đồ của chủ nghĩa ma-ke-no, một thói xấu của tôi, của anh, của chúng ta nếu như bạn không muốn nói đó là của người Việt bây giờ.

3. Thói cơ hội chủ nghĩa

Định nghĩa một cách đơn giản nhất theo Từ điển tiếng Việt 1994 là: 1- Quan điểm, chủ trương lợi dụng cơ hội, mưu cầu những lợi ích trước mắt và cục bộ, bất kể việc làm đúng hay sai. 2- Khuynh hướng tư tưởng-chính trị trong phong trào công nhân, chủ trương chính sách tùy thời, thỏa hiệp.

Chủ nghĩa cơ hội đã len lỏi, xâm nhập vào từng cá nhân, trở thành một thói xấu là thói cơ hội chủ nghĩa theo đó người ta bất chấp đúng sai, tùy thời thỏa hiệp, đón gió trở cờ để mưu cầu lợi ích cho riêng mình.

Xu thời nịnh bợ tràn lan, còn quyền thì còn đeo bám bợ đỡ, hết quyền thì lập tức quay lưng nói xấu, xoay ngay sang kẻ khác đang quyền. Những người được nịnh bợ thì đều biết chúng nó nịnh mình, nghe mãi thành quen, nghe điều trái tai thì chịu không được, lại cũng có yêu cầu phải dùng chúng nó, biến chúng nó thành lũ đệ tử em út để mà sai bảo mưu cầu lợi ích riêng, kể từ chuyện nhỏ như con thỏ là đi nhà nghỉ mát-xa đến chuyện lớn là xí phần đất cát, chung cư, dự án…Thế là kẻ xu nịnh và đứa được bợ đỡ hai bên đều cần nhau, xoắn vào nhau, đều tùy thời thỏa hiệp, tạo thành một thể thống nhất, có anh này thì có anh kia, cứ thế luân hồi tưởng như không bao giờ chấm dứt.

Đấy là chưa nói đến những mưu đồ phản trắc, lừa lọc cài bẫy, vu oan giá họa, bơm vá xì tút bóp méo sự thật, xúi bẩy khích bác, a dua….chỉ vì những lợi ích cá nhân. Suy cho cùng, đấy cũng chính là thói cơ hội chủ nghĩa

Lại còn hiện tượng này nữa : những kẻ xấu thì kéo bè kéo cánh, có nịnh bợ trên có đe nẹt dưới, có tham mưu có tư vấn, có liên kết móc nối, còn người tốt thì đơn độc, trơ trọi, không biết dựa vào đâu. Đành ngu ngơ ngậm miệng, nhắm mắt cho qua, bực dọc bức xúc thì về nhà chửi bâng quơ cho bõ tức thế thôi, suy cho cùng cũng là cơ hội chủ nghĩa.

Thói cơ hội chủ nghĩa đang làm biến dạng trái tim và tâm hồn tôi, anh, đang phá hoại niềm tin của chúng ta đối với những giá trị tinh thần cao đẹp.

4. Thói chí phèo

Không cần phải dẫn định nghĩa, ai cũng hiểu thói chí phèo là gì. Chỉ nói thêm dân gian còn một từ khác để chỉ thói xấu này, đó là từ “bầy hầy”.

Nhìn chung quanh mình thấy không ít những kẻ “cào lưng ăn vạ”. Xin kể ra đây một thí dụ điển hình. Trong một cuộc họp, một cán bộ bị phê bình, tức quá không kìm được bèn rút điện thoại di động ra nói để tôi gọi cho Chủ tịch nước hỏi xem phê bình thế có đúng hay không! Anh ta thường khoe là quen với Chủ tịch mà. Chí phèo đến thế thật đã hết chỗ bình luận.

Trong mỗi cơ quan thế nào cũng có một vài anh cứ xoay ngang ra, mọi người làm một đường anh ta phát biểu ý kiến một nẻo. Một số người sai toét mà cứ ôm đơn đi kiện, không ăn được thì đạp đổ, bầy hầy hết chỗ nói mà phải chịu đấy. Một số anh về hưu rồi nhưng hàng ngày cứ đến cơ quan, cứ giữ phòng làm việc, cứ góp ý tùm lum hết cả. Trong sinh hoạt dân phố, đốt bếp than tổ ong khói xộc vào nhà người ta hàng ngày, người ta có ý kiến thì quắc mắt thách đứa nào dám động vào bếp của ông. Vứt rác ra đường, có ý kiến thì la lối tao vứt ra đường chứ tao có vứt vào nhà vào mả chúng mày đâu, vác cưa máy mang ô tô đi cưa trộm cây gỗ quý giữa lòng Hà Nội…Khiếp quá !

Tham gia giao thông thì thấy ngay thế nào là chí phèo. Những chuyện bầy hầy như vượt đèn đỏ, đi ngược chiều, phóng xe trên vỉa hè…chả là cái đinh gì so với chuyện khi phạm luật thì hất cảnh sát giao thông lên nắp ca-pô rồi bỏ chạy mấy chục cây số, bật diêm đốt xe máy giữa đường, ngồi lỳ trên xe máy để cảnh sát phải khiêng cả người cả xe về trạm, gây tai nạn rồi bỏ chạy, mặc xác người bị nạn…

Rủ nhau đi cướp gà toi, khi phóng viên chụp ảnh lại còn giơ mấy con gà dịch lên khoe, đi hội hoa thì chen chúc, dẫm đạp, bẻ cành ngắt hoa, hành khách đi xe thì bị nhốt vào tiệm cơm tù, xe buýt bị chặn lại để cướp khách, ra đường động va chạm một tí là đe chém đe giết, rải đinh ra đường cho xe xịt lốp rồi hành nghề vá xe…..Đúng là có đến một ngàn lẻ một kiểu chí phèo.

Thói chí phèo làm cho người ta nhờn với pháp luật và coi nhẹ một số những giá trị tinh thần, là thói xấu mà tôi, anh và chúng ta bây giờ có thể nhận rõ trong rất nhiều những hành xử hàng ngày. Dân gian gọi những người mắc thói chí phèo là những người bị đứt dây thần kinh xấu hổ, những dân ngụ cư ở phố hàng thớt !

***

Trên đây là một số thói xấu của nhiều người Việt chúng ta trong nhiều thập kỷ vừa qua. Những thói xấu này gắn bó với nhau, liên quan qua lại, có khi cái này là cái kia, trong cái này có cái kia, không khó để nhận biết bởi vì người ta cũng chẳng cần che dấu là mấy.

Chủ đề không mới nhưng vẫn đáng nhắc lại để một lần nữa chúng ta nhìn lại và nhận biết hơn chính chúng ta, với tư cách là một cá nhân, một tập thể, một tổ chức. Nhắc lại với nhau mà cùng biết xấu hổ, đó là điều may, còn nhắm mắt bịt tai, coi như mình đã tốt cả rồi thì đó là bất hạnh.

Thế nào cũng có bạn hỏi những thói xấu trên có là thuộc tính, là bản chất bản ngã gì gì đấy của người Việt hay không. Chắc chắn là không. Những nghĩa cử tốt đẹp, những trái tim trung hậu giàu lòng nhân ái, vị tha, đồng cảm còn nhiều lắm và đó mới là bản tính người Việt. Thế thì những thói xấu trên ở đâu quàng vào chúng ta? Nếu thực sự có một câu hỏi như thế thì nó đã vượt quá sức của người viết bài này, bởi vậy phải xin ý kiến của các nhà quản lý xã hội, các nhà nghiên cứu về xã hội, về văn hóa, lịch sử…Và để mọi người cũng có cơ hội bày tỏ ý kiến, nói cho rõ ra đâu là đen đâu là trắng thì phải chăng nên mở mục thăm dò ý kiến rộng rãi về mấy thói xấu trên và nguồn gốc của nó.

Nguồn: Tuần Việt Nam

598.Sách 101 kinh nghiệm sống tập 40

40. CÁCH NÓI TIẾNG “KHÔNG” MÀ KHÔNG LÀM ĐỐI PHƯƠNG PHẬT Ý.


Trần Quân là sinh viên đại học năm thứ ba, thường đi xe máy tới trường. Các bạn học của anh ta thường mượn xe đi chơi. Ban đầu, Trần Quân rất thoải mái, ai mượn cũng cho. Các bạn của anh ta hầu hết đều mới biết đi xe, thường làm cho xe của anh ta bị xây xát nhỏ, Trần Quân phải mất không ít tiền để sửa xe. Vì vậy, Trần Quân không còn cho bạn bè mượn xe thường xuyên nữa. Một lần, bạn Trần Quân là Lộ Minh có việc gấp muốn mượn xe, song Trần Quân nói một cách không khách khí: “Xin lỗi, mình dạo này rất kẹt tiền, không có tiền sửa xe”. Lộ Minh nghe xong không nói lời nào, quan hệ với Trần Quân cũng dần dần nhạt đi.


Đôi khi, chúng ta có việc nhờ người khác giúp nhưng người khác lại từ chối thẳng thừng; chúng ta đưa ra một số ý kiến, bị người khác phủ định ngay lập tức; người khác trông hành động của chúng ta không thuận mắt, liền nói thẳng ra. Tất cả những cái đó đều khiến cho lòng tự tôn của chúng ta bị tổn thương, thậm chí còn thấy ghét những người đó. Nếu bạn không muốn khiến người khác tức giận hoặc bị người khác ghét, thì không nên dùng những hành động trên để đối xử với người khác. Cho dù có từ chối người khác, thì cũng cần “phải tế nhị”.


Tránh đối lập


Muốn từ chối, ngăn chặn hoặc phản đối một số yêu cầu, hành động của đối phương, có thể sử dụng nguyên nhân phi cá nhân làm cớ, tránh đối lập trực tiếp. Chẳng hạn, nhân viên tiếp thị của một tờ báo nọ đến cửa mời bạn đặt mua báo, nhưng bạn lại không muốn đặt. Bạn có thể lịch sự nói: “Cảm ơn, các bạn phục vụ rất chu đáo, nhưng nhà tôi đã đặt mua của mấy tờ báo khác rồi, xin thông cảm cho. “Ở đây, nhấn mạnh “các bạn” và “nhà tôi”, chứ không phải là “anh” và “tôi”, có thể hạ thấp ý nghĩ thù nghịch của đối phương.


Cần có sự cảm thông


Đối phương rất có thể đến nhờ vả bạn trong trường hợp vạn bất đắc dĩ, tâm trạng của anh ta đa phần vừa bất lực lại cảm thấy ngượng ngùng. Trước tiên không nên vội vàng từ chối, mà cần chịu khó nghe xong lời thỉnh cầu của đối phương từ đầu đến cuối và bày tỏ “Tôi rất hiểu tình cảnh của anh” hoặc “Rất lấy làm tiếc”, rồi mới nói ra lý do mà mình không thể giúp được; đồng thời đưa ra một số lời khuyên cho anh ta. Cho dù những ý kiến, kiến nghị đó không có tác dụng gì, ít ra nó cũng thể hiện thiện ý của bạn.


Dùng hài hước để ngăn đối phương nói


Dùng hài hước để tỏ ý từ chối vừa có thể đạt được mục đích từ chối, lại có thể làm cho đối phương thoát khỏi tình thế khó xử, làm bầu không khí vui vẻ lên.


Cựu Tổng thống Mỹ Rốtxpho khi còn là sĩ quan hải quan, một lần có một người bạn thân đến hỏi ông về tình hình nước Mỹ xây dựng căn cứ tàu ngầm mới. Rốtxpho không tiện từ chối thẳng, bèn hỏi người bạn đó: “Anh có thể giữ bí mật được không?” Đối phương trả lời: “Có”. Rốtxpho cười nói: “Tôi cũng có thể”. Đối phương nghe xong không còn hỏi nữa.


Kiếm cớ hợp lý


Cái cớ có thể chỉ là “một lời nói dối thiện ý”, nhưng lại tránh được việc gây tổn thương lòng tự trọng của đối phương. Chẳng hạn, khi gặp người khác giới nói “hy vọng chúng ta đi lại nhiều hơn”, nếu như đối phương là người mà bạn thích, thì tất nhiên đó là việc hay. Nếu đối phương là người bạn không thích, thì có thể nói cho đối phương biết “Xin lỗi, tôi đã có bạn gái rồi”, “Bây giờ tôi đang tập trung vào công việc và học hành, chưa nghĩ tới các chuyện khác” vân vân, từ chối một cách lịch sự, tế nhị.


Vận dụng kế hoãn binh


Nếu như đối phương nhờ bạn giúp đỡ, bạn thấy không thể làm được, thì có thể nói: “Tạm thời tôi chưa thể nhận lời anh được, tôi phải hỏi XX trước đã, xem nếu làm được, vài ngày tới tôi sẽ liên lạc với anh”. Sau vài ngày, có thể bạn phát hiện thấy mình có thể giúp anh ta, như thế tất nhiên là càng tốt; cho dù không được, thì cũng cho thấy bạn đã gắng hết sức, như thế hay hơn so với từ chối trực tiếp.


597.Sách 101 kinh nghiệm sống tập 39

39. NGHỆ THUẬT GÓP Ý VỚI NGƯỜI KHÁC


Thời học trung học, Mã Phi và Doãn Thiết là bạn bè rất thân thiết, thường cùng nhau ra ngoài kiếm chuyện gây sự. Doãn Thiết rất tôn sùng Mã Phi, việc gì cũng nghe theo anh ta. Thầy giáo rất bực mình với những việc làm của hai người nhưng lại không biết làm thế nào. Một hôm, giáo viên trẻ mới tới là Hiểu Phong gọi Mã Phi lên phòng làm việc của mình, nói: “Doãn Thiết không như cậu, trong nhà không có bố làm quan, cũng không có tiền, việc gì cũng phải tự mình lăn lộn, nếu cậu là bạn tốt của anh ta, thì cậu hãy khuyên anh ta đừng kiếm chuyện gây gổ nữa, nên để thời gian vào việc học hành ấy”. Quả nhiên, Mã Phi đã làm như vậy. Không lâu sau, Mã Phi cũng bảo đảm với thầy Hiểu Phong: “Sau này em nhất định sẽ chịu khổ học hành”.


Không nên dùng câu cách ngôn “thuốc đắng dã tật, lời thật mất lòng” ra để làm lý do chỉ trích khuyết điểm của người khác một cách tùy tiện được. Vì “đã là thuốc thì thường có ba phần độc”, không có ai muốn ngày nào cũng uống thuốc cả. Phê bình cũng “có độc” như vậy, nếu bạn thật sự muốn giúp người khác, thì hãy cố gắng giảm bớt “độc tính”, khiến cho họ vui vẻ tiếp nhận.


Gạn đục khơi trong


Có một bộ phận nọ trong một công ty, hiệu quả làm việc rất kém, doanh thu cũng kém hơn hẳn so với các bộ phận khác. Sau khi giám đốc điều tra phát hiện ra là vấn đề xuất phát từ bản thân người phụ trách bộ phận đó. Người phụ trách này rất thiếu trách nhiệm, không chịu quản lý nhân viên. Vì vậy, giám đốc liền nhắc nhở anh ta chú ý hơn, ông nói: “Làm như vậy sao được, anh còn làm quản lý trong đơn vị, anh cần phải cố gắng vào!” Vị phụ trách kia vẫn cố chấp không nghe theo. Thế nên giám đốc mới nhờ cố vấn quản lý nhân sự khuyên nhủ anh ta. Vị cố vấn này nói với người phụ trách kia rằng: “Bản thân anh vốn rất tốt, chỉ có điều nhân viên của anh thường đến muộn giờ, vì vậy nên hiệu quả công việc kém, anh có cách nào để cổ vũ sĩ khí hay không?” Từ đó về sau, người phụ trách kia thay đổi rất nhanh, thành tích của bộ phận đó cũng được nâng lên hẳn. Vị cố vấn kia mượn việc chỉ ra khuyết điểm của người khác để đẩy người phụ trách kia vào tình huống không làm không được. Trong trường hợp đó, anh ta mới phát hiện ra khuyết điểm của mình, tất nhiên là cũng uốn nắn rất nhanh.


Dương đông kích tây


Hoài Vĩ là một học sinh hư nổi tiếng cả trường. Cậu ta tụ tập một nhóm bạn mười mấy người và làm thủ lĩnh của nhóm đó, thường xuyên quậy phá trong trường. Thầy giáo nhiều lần khuyên nhủ không nghe, thậm chí còn bị gây phiền nhiễu, phía nhà trường đành phải bó tay. Sau khi học kỳ mới bắt đầu, nhà trường có một giáo viên mới đến, vị giáo viên này dạy dỗ học sinh rất có phương pháp. Ông không bắt đầu từ Hoài Vĩ, mà lấy bạn thân của cậu ta là Trương Minh làm mục tiêu. Ông nói với Hoài Vĩ rằng: “Việc của cậu tôi không truy cứu, vả lại tôi cũng đã hiểu cậu, nhưng Trương Minh thì khác, cậu ấy còn có tương lai, mà cậu thì không thể gánh chịu trách nhiệm đối với tương lai của cậu ấy được. Vì vậy, cậu nên khuyên cậu ấy sửa lỗi lầm, vì cậu ấy chỉ nghe mỗi mình cậu thôi”. Tuy là một học sinh hư, nhưng phàm là kẻ làm lãnh đạo thường có những cái tốt của mình, nghe những lời này của thầy giáo, chỉ cảm thấy mình được gửi gắm sự tín nhiệm, thế nên “kẻ sĩ hiến mưu vì người tri kỷ”, quả nhiên Hoài Vĩ đã thuyết phục Trương Minh, làm cho anh ta rời bỏ nhóm học sinh hư một cách thuận lợi. Không ngờ sau sự việc đó, bản thân Hoài Vĩ cũng có những chuyển biến tốt, hành vi của các học sinh khác cũng có phần giảm đi. Thành công của vị giáo viên kia chính là việc đi đường vòng, tấn công vào mục tiêu từ bên cạnh, cái đó gọi là “dương đông kích tây”. Phương pháp này cũng thích hợp với các mặt khác nữa.


Chỉ điểm gián tiếp


Với những người không thích hòa nhập, nếu muốn thay đổi bản tính của anh ta, khiến cho anh ta phát biểu hết ý kiến của mình. Đây quả thực là một việc làm rất khó. Nhưng có một phương pháp đơn giản hữu hiệu có thể tham khảo, đó chính là chỉ điểm gián tiếp. Chẳng hạn, đối với những người không muốn phát biểu trong cuộc thảo luận, trước tiên hãy mời người ngồi cạnh anh ta phát biểu trước, làm tăng cảm giác căng thẳng của anh ta. Như thế, nếu những người ngồi quanh anh ta đều đã phát biểu hết rồi, thì anh ta sẽ cảm thấy bị dồn nén không thể không có phản ứng gì, đây là lẽ thường tình. Vì vậy, dù anh ta có muốn hay không, cũng đều khơi dậy cảm giác căng thẳng, khiến cho anh ta tích cực phát biểu. Ngược lại, nếu chỉ trực tiếp tên của anh ta, có thể anh ta sẽ cảm giác như là bạn đang châm chọc mình, từ đó làm cho bầu không khí càng tồi tệ hơn, không đạt được mục đích khuyến khích anh ta phát biểu.


596. Sách 101 kinh nghiệm sống tập 38

38. LÀM THẾ NÀO ĐỂ ĐƯA RA LÝ LẼ CÓ HIỆU QUẢ NHẤT


Giu-an-na tướng mạo bình thường, ngày thường không thích nói chuyện, trong con mắt của người khác, cô chỉ là một người thật thà trung hậu, không có điểm nào khiến người khác chú ý cả. Một lần, đơn vị mở cuộc họp, bỗng nhiên cô nói về công việc lớn nhỏ trong đơn vị đâu ra đấy, đồng thời còn giành được cho những người cấp dưới một số lợi ích. Từ đó, các đồng nghiệp bỗng chốc nhìn cô với con mắt khác hẳn, bất kể việc gì cũng muốn hỏi ý kiến của cô.


Quan hệ với người khác, chỉ nói tình cảm không thôi vẫn chưa đủ, còn cần phải hiểu lý lẽ, biết nói lý. Một số người hiểu lý nhưng lại không thể nào nói ra được, đây là một khiếm khuyết nên tránh. Dưới đây là 10 bí quyết để trình bày lý lẽ.


Dùng việc để trình bày lý lẽ


Xây dựng lý lẽ trên cơ sở sự thực, để cho sự thực lên tiếng, tránh nói lớn, nói lời thừa. Khi có thực tế làm chứng thì dù ăn nói có kém một chút cũng không sao, nếu không, dù ăn nói có giỏi đến mấy cũng vô ích chỉ lừa được nhất thời, chứ không thể lừa được cả đời.


Dùng cái nhỏ để thấy cái lớn


Dùng sự việc nhỏ để ngầm ám chỉ lý lẽ lớn, dùng sự việc thường gặp để nói những lý lẽ xa xôi, dùng sự việc đơn giản dễ hiểu để khám phá lý lẽ sâu xa. Tóm lại, cần làm cho đối phương nghe hiểu được, nếu không chẳng phải là nói hay sao?


Đặt câu hỏi dẫn dụ


Chia lý lẽ lớn thành một số câu hỏi, nêu ra bằng câu hỏi. Một là có thể thu hút sự hứng thú, làm đối phương phải suy nghĩ; hai là dùng để tạo ra một bầu không khí bình đẳng hài hòa, khiến cho người ta cảm thấy không phải là giảng giải những lý lẽ to tát, mà là đang cùng nhau thảo luận vấn đề.


Nói lý vu hồi


Nếu nhất thời nói chính diện không đem lại hiệu quả, thì đừng ngại “tấn công từ bên sườn”, dẫn dắt từng bước, đi sâu từng bậc, cuối cùng đạt đến mục tiêu. Đôi khi có thể mượn một chủ đề nào đó, trình bày lý lẽ “ý của ông già say không phải ở rượu”.


Cảm hóa bằng tình cảm


Cần biết liên kết tình cảm, chú ý nhìn lại mình xem có điểm nào khiến cho đối phương ác cảm hay không và kịp thời khắc phục uốn nắn. Khi đối phương có tâm trạng không thích thú, thì trước tiên cần trao đổi tình cảm, không nên chỉ chú ý đến trình bày lý lẽ.


Khéo dùng những câu danh ngôn


Một câu danh ngôn bao hàm triết lý có thể khiến cho người ta phải suy nghĩ sâu, khiến cho người ta gợi mở. Kết hợp những lý lẽ lớn với hàm ý của các danh nhân có thể làm cho những lý lẽ lớn trở nên giàu sức hấp dẫn, dễ hiểu khiến người ta nhớ mãi.


Chú ý bối cảnh


Môi trường nói chuyện có ảnh hưởng rất lớn đối với người nghe. Có một số lời chỉ có thể nghe được khi nói chuyện riêng với nhau, khi có đông người thì lại không nghe nổi. Vì vậy, cần chọn lựa môi trường phù hợp, trao đổi tâm sự với đối phương một cách chân thành, thẳng thắn và bình đẳng.


Ngôn ngữ cuốn hút


Xuất phát từ “khẩu vị” của đối tượng nói chuyện, phát huy đầy đủ sức cuốn hút của lời nói, trình bày lý lẽ một cách sinh động, thú vị. Ngôn ngữ hay vỏ bề ngoài của lý lẽ lớn giống như nam châm vậy, nó có thể hấp dẫn người nghe đi sâu tìm hiểu “cốt lõi bên trong”.


Điểm đúng chỗ


Sợ người khác nghe không hiểu, cứ nói đi nói lại một vấn đề, kết quả thu được hoàn toàn ngược lại. Cái gì cần nói thì nhất định “điểm đúng chỗ”, đồng thời còn cần dành đủ thời gian suy xét để đối phương lĩnh hội.


Lời nói, cử chỉ thống nhất


Nếu bạn cho rằng việc gì đó có lý, thì hãy làm theo cái mà bạn thừa nhận đó. Nói một đằng làm một nẻo cũng tựa như là đang “rao bán hàng giả hàng nhái” vậy, khó có thể khiến cho người khác tin phục được.


595. Sách 101 kinh nghiệm sống tập 37 tiếp theo

NGƯỜI KHÁC


Lưu Tuấn có một việc muốn nhờ cấp trên của anh ta giúp, anh ta biết giám đốc Vương đặc biệt thích chơi cờ, thế nên nhân ngày nghỉ mời giám đốc Vương đến nhà chơi. Anh ta không nói ra ngay việc muốn nhờ giám đốc giúp đỡ, mà chơi cờ với giám đốc trước. Sau khi chơi cờ xong, Lưu Tuấn đợi lúc thuận lợi để nêu khó khăn của mình ra. Giám đốc Vương vui vẻ nhận lợi giúp đỡ, hơn nữa không lâu sau đã làm xong việc.


Ai cũng khó tránh khỏi có lúc cần nhờ người khác giúp, nếu không chú ý đến kỹ xảo một chút, thì khó có thể đạt được mục đích. Vậy thì nên phải làm như thế nào?


Nhìn đúng thân phận, địa vị của đối phương để nói chuyện


Thân phận, địa vị mỗi người một khác nên góc độ nhìn nhận vấn đề cũng không giống nhau. Chẳng hạn nếu anh ta là giám đốc, nhờ anh ta bỏ ra nhiều thời gian để làm giúp những việc rất ư vụn vặt, thì chắc chắn anh ta sẽ không sẵn lòng, vì nó không đáng, đem một chút ân huệ nho nhỏ để tác động đến anh ta cũng là điều không thể được. Nếu như anh ta là một nhân viên cấp thấp, nhờ anh ta giúp có thể anh ta còn vui vẻ. Vì vậy, cần căn cứ vào góc độ suy xét vấn đề của đối phương để quyết định đưa ra cách thức nhờ vả.


Thời Tam Quốc, Hứa Vẫn nhận chức ở Bộ Lại, tiến cử rất nhiều người đồng hương. Sau khi Ngụy Minh Đế biết được, liền phái người tới bắt ông ta.


Vợ ông ta nhắc nhở ông ta rằng: “Minh chúa chỉ có thể dùng lý để thắng, khó có thể cầu xin được”. Ông nên trình bày rõ lý lẽ với vua, chứ không nên trông chờ vào việc cầu xin tha tội. Bởi vì, với địa vị thân phận của vua thì người sẽ không quyết định mọi việc một cách tùy tiện được. Vua lấy việc nước làm đại sự, lấy việc công làm trọng, chỉ có dùng lý để quyết định công việc và dùng lý để nói chuyện thì mới có thể bảo vệ được lợi ích của đất nước và xứng đáng với thân phận địa vị là vua một nước.


Vì vậy, khi tra hỏi, Hứa Vẫn nói thẳng với Minh Đế rằng: “Bệ hạ quy định nguyên tắc dùng người là “tiến cử những người có tài ở xung quanh”, các đồng hương của thần, thần hiểu rõ nhất, xin bệ hạ hãy kiểm tra xem họ có đủ tư cách hay không, nếu họ không xứng đáng, thần xin chịu tội”.


Ngụy Minh Đế cho là có lý, sai người kiểm tra những đồng hương mà Hứa Vẫn tiến cử, họ đều rất xứng đáng, vì thế Minh Đế không xử phạt Hứa Vẫn, mà còn thưởng cho ông ta một bộ quần áo mới. Đây là một trường hợp thành công của việc biết dựa vào thân phận địa vị của đối tượng để lựa chọn phương pháp nói chuyện.


Dựa vào tính cách của đối phương để nói chuyện


Nói chung, đặc điểm tính cách mỗi người đều bộc lộ ra qua lời nói cử chỉ, nét mặt của người đó. Chẳng hạn, những người mồm miệng nhanh nhảu, cử chỉ nhanh nhẹn, ánh mắt sắc sảo, tâm trạng dễ xúc động thường là người tính cách nóng vội; những người nhiệt tình thẳng thắn, sôi nổi hiếu động, phản ứng nhanh nhạy, thích giao du bạn bè thường là người có tính cách vui vẻ; những người nét mặt tinh tế, ánh mắt ổn định, nói năng chậm rãi có đầu có cuối, chú ý cử chỉ đúng mực thường là người có tính cách chắc chắn; những người trầm lắng, không hay cười nói, thích sống một mình, không thích giao tiếp thường là người cô độc khó gần; những người miệng nói khoa trương, hay thổi phồng sự việc, thích làm thầy người khác thường là người kiêu ngạo tự phụ; những người biết lễ phép, thủ tín, nói thực làm thực, tính cách ôn hòa, tôn trọng người khác thường là người khiêm tốn cẩn thận. Đối với những đối tượng tính cách khác nhau, nhất định cần phân tích cụ thể. Hiểu rõ tính cách nóng vội, có thể giao cho anh ta việc làm một cái là xong, không để cho anh ta phải mất quá nhiều tâm sức; đối với người tính tình vui vẻ, cần thường xuyên đốc thúc, vì họ thường rất hay quên; đối với người tính tình chắc chắn, có thể nhờ việc lớn nhưng khó được anh ta chấp nhận; đối với người tính tình cô độc, trước tiên cần đánh vào tình cảm của anh ta, anh ta có ít bạn bè, một khi đã coi bạn là bạn, thì sẽ làm hết sức mình; đối với người kiêu ngạo tự phụ, đừng ngại sử dụng “kế khích tướng”; đối với người khiêm tốn cẩn thận, cần đưa ra lý do để anh ta giúp bạn, nếu không có nhờ vả đến mấy cũng không ích gì.


Nhằm đúng tâm lý của đối phương để nói chuyện


Qua thái độ hoặc dáng vẻ mà đối phương vô tình bộc lộ ra để tìm hiểu tâm lý của anh ta, đôi khi còn nắm bắt được những điều đúng và chính xác hơn so với những gì được bộc lộ qua lời nói.


Những người tuổi tác, giới tính, khu vực, nghề nghiệp khác nhau thường có đặc trưng tâm lý khác nhau. Khi nhờ người khác giúp, cần chú ý tới các mặt dưới đây:


(1). Giới tính khác nhau. Đối với đàn ông cần dùng những lời khuyên tương đối có tính thuyết phục; đối với phụ nữ thì cần ôn hòa hơn một chút.


(2). Tuổi tác khác nhau. Đối với người trẻ tuổi nên dùng lời nói khích động; những người trung niên thì có thể nói rõ lợi hại để cho họ tham khảo; những người tuổi cao cố gắng sử dụng những từ tỏ ý tôn trọng.


(3). Khu vực khác nhau. Có những vùng con người ta có tính cách phóng khoáng, có vùng con người tính cách tinh tế hơn.


(4). Nghề nghiệp khác nhau. Cần nói chuyện với đối phương bằng những lời có liên quan mật thiết tới chuyên môn mà anh ta nắm chắc, như thế sẽ tăng nhiều sự tin tưởng của anh ta đối với bạn.


(5). Tính cách khác nhau. Nếu đối phương tính tình xởi lởi, phóng khoáng, thì có thể đi thẳng vào vấn đề; nếu đối phương tính cách chậm chạp, thì cần “kiến tha lâu cũng đầy tổ”; nếu đối phương tính tình đa nghi, tuyệt đối tránh cái gì cũng trình bày rõ, cần tỏ ra không có động tĩnh gì, làm cho sự nghi hoặc của anh ta tự biến mất.


(6). Trình độ văn hóa khác nhau. Đối với những người có trình độ văn hóa thấp thì nên dùng phương pháp càng đơn giản càng rõ ràng, dùng nhiều những con số và ví dụ cụ thể; đối với người trình độ văn hóa tương đối cao, thì có thể áp dụng phương pháp trừu tượng để thuyết phục.


(7). Thú vui sở thích khác nhau. Hễ là người có thú vui sở thích, khi bạn nói đến việc liên quan đến sở thích của anh ta, thì đối phương nói chung đều có hứng thú. Như thế, vô hình trung anh ta sẽ có cảm tình đối với bạn, đặt nền tảng tốt để cho bạn nhờ vả giúp đỡ.


Nhằm đúng khả năng tu dưỡng của đối phương để nói chuyện


Những người có chí hướng, một khi đã làm việc rồi thì sẽ toàn tâm toàn ý, không muốn gặp ai cả. Muốn mở ra được cánh cửa tiếp xúc với họ, trước tiên không nên sợ “vấp”, còn cần phải có đủ sự kiên nhẫn, hoặc là bám riết hoặc mềm mỏng, cho tới khi đạt được mục đích.


Những người tự cho mình là thanh cao thường không thích quan hệ với những người bình thường nhưng lại mong được kết giao với những người ngang hàng với họ. Vì vậy, muốn mở được cánh cửa này một cách thuận lợi, biện pháp tốt nhất là biết thể hiện mình, thể hiện tài năng của mình.


Trong giao tiếp không nên làm bộ làm tịch, nói năng hoa mỹ, mà cần trao đổi bằng ngôn ngữ cử chỉ mà đối phương dễ tiếp nhận nhất, loại bỏ khoảng cách trình độ văn hóa để khi bắt tay vào làm rồi đôi bên mới không nảy sinh trở ngại gì.


594. Sách 101 nghệ thuật sống tập 38

36. LÀM THẾ NÀO ĐỂ TRỞ THÀNH MỘT NGƯỜI KHÁCH LUÔN ĐƯỢC ĐÓN CHÀO?


Lưu Mẫn và Vương Chính là đồng nghiệp trong một đơn vị. Bình thường hai người sống với nhau rất hòa đồng. Mấy lần Vương Chính mời Lưu Mẫn đến chơi nhà anh ta. Nhưng vì quá bận nên Lưu Mẫn chưa đến được. Một buổi tối, Lưu Mẫn nhàn rỗi không có việc gì, muốn đến chơi nhà Vương Chính. Lúc đó đã muộn, lại cộng thêm mất thời gian đi trên đường nên khi đến nhà Vương Chính đã là đêm khuya, vợ của Vương Chính đã đi ngủ rồi. Lưu Mẫn vốn không muốn quấy nhiễu nhiều nhưng nói chuyện với Vương Chính rồi thì không dừng được nữa. Về sau, vợ của Vương Chính cuối cùng bị đánh thức dậy, cô ta tuy không nói gì nhưng tỏ ý không vui rõ rệt. Lưu Mẫn lúc đó mới cảm thấy mình thất lễ, liền vội vàng đứng lên cáo từ. Từ đó, Vương Chính cũng không mời Lưu Mẫn đến chơi nhà mình nữa.


Đến chơi nhà người khác cũng là cả một môn nghệ thuật. Nếu không hiểu những phép tắc tối thiểu thì sẽ đắc tội với chủ nhà, mất bạn. Vậy thì nên đến chơi như thế nào đây?


Lựa chọn thời gian thích hợp


Thời gian đến thăm nói chung cần chọn những lúc chủ nhà tiện nhất, cố gắng tránh những thời gian ăn cơm, thời gian ngủ trưa, thời gian chủ nhà bận rộn nhất (như làm nhà, có việc cưới xin ma chay, có nhiệm vụ đột xuất v.v...). Đến thăm tốt nhất chọn vào buổi chiều hoặc sau bữa tối của ngày nghỉ. Vào thời gian này, chủ nhà nói chung đều có sự chuẩn bị về tư tưởng để đón tiếp khách đến chơi. Căn cứ vào mục đích đến thăm để lựa chọn thời gian chủ nhân có nhà hoặc có mặt đông đủ cả nhà, hoặc người có liên quan có ở nhà. Để lựa chọn thời gian thích hợp, trước đó tốt nhất nên báo cho đối phương biết để tránh việc không gặp được. Nếu như đến chơi nhà bạn vào buổi tối, thời gian nói chuyện không nên quá dài, cố gắng về sớm để tránh ảnh hưởng đến chủ nhà và người nhà họ nghỉ ngơi.


Tôn trọng chủ nhà


Trước khi vào nhà cần gõ cửa hoặc bấm chuông, dù là mùa hè, cửa nhà đang mở cũng cần được chủ nhà cho phép rồi mới vào nhà. Khi đóng cửa cần nhẹ nhàng không nên gây tiếng động mạnh. Nếu như nhà mặc áo khoác, đem theo đồ đi mưa, cần để vào chỗ mà chủ nhà chỉ định, tuyệt đối không nên vứt bừa bãi. Nếu như bạn bè thân có người già, cần chủ động chào hỏi người già, không nên không quan tâm để ý gì tới người trong nhà. Nếu như đem theo con trẻ, cần dạy cho chúng biết lễ phép, dạy cho chúng chào hỏi tất cả những người trong nhà. Không nên để cho trẻ chạy lung tung, hò hét, tự tiện lục lọi đồ đạc, ngăn kéo và tủ của chủ nhà. Nếu như đối phương là bề trên của bạn, chủ nhân chưa ngồi xuống, thì bạn không nên ngồi xuống trước. Nếu như có khách khác có mặt ở đó, có thể ngồi im lặng một bên, không nên sơ ý ngắt quãng cuộc nói chuyện của người khác. Khi chủ nhà châm thuốc, rót trà, cần cố gắng đứng lên, nói câu cảm ơn, dùng hai tay nhận lấy. Hoa quả chủ nhà đưa ra, tốt nhất là đợi những khách khác hoặc người lớn tuổi dùng trước, rồi mình mới dùng. Cho dù đến nhà bạn bè quen thân nhất cũng không nên quá tự tiện, phóng túng. Người hút thuốc cần kiềm chế, cố gắng hút ít đi. Nếu người mình muốn gặp không có nhà, bạn có thể đợi một lát, hoặc để lại giấy nhắn, lời nhắn miệng.


Chú ý tới phương thức cáo từ


Tư thế cáo từ khi đến thăm bạn, đến các bữa tiệc thường là khâu quan trọng nhất trong toàn bộ cuộc giao tiếp. Tuyệt đối không nên khi người khác vừa mới nói xong một đoạn đã lập tức cáo từ, như thế sẽ khiến người khác cảm thấy bạn không muốn nghe những lời của anh ta. Sau khi bạn nói những lời có ý cáo biệt rồi, mới cáo từ là thích hợp nhất.


Trước khi cáo từ, không nên tỏ dáng vẻ vội vàng muốn đi. Nếu muốn rút lui sớm trong bữa tiệc, không cần phải lớn tiếng cáo từ, bạn có thể lặng lẽ cáo từ với chủ nhân, đồng thời tỏ ý xin lỗi. Nếu như có người nào nhìn thấy thì bạn nên lịch sự nói lời tạm biệt.


Một khi đã đưa ra lời cáo từ, nếu chủ nhân không níu giữ lại một cách chân thành, thì nên lập tức đứng dậy, không nên chỉ nói mà không hành động.


593.Sách nghệ thuật tiếp đãi khách tập 37

35. NGHỆ THUẬT TIẾP ĐÃI KHÁCH


Ninh Ninh là môt cô gái thông minh, tốt nghiệp chưa đầy ba năm nhưng đã rất thành đạt trong sự nghiệp. Một lần, bạn thân của cô là Trương Kiện nhiệt tình mời cô đến chơi nhà và làm một bữa ăn rất thịnh soạn tiếp đãi cô nhưng Ninh Ninh chỉ nếm một chút các món rau đã nói là no nhưng Ninh Ninh lại tỏ ra không vui khiến cho Trương Kiện lấy làm khó hiểu. Vốn dĩ, Ninh Ninh là người dân tộc Hồi, cả bàn đầy thịt cá làm sao cô có thể đụng tới được? Về sau, Ninh Ninh không đến nhà Trương Kiện lần nào nữa.


Trong giao tiếp, tiếp đãi khách đến chơi là cả một nghệ thuật. Coi trọng văn minh, hiểu lễ tiết, có thái độ nhiệt tình thì sẽ tạo được không khí vui vẻ, thân mật. Ngược lại, lời nói hành động không đúng mực, hoặc không lịch sự chu đáo thì sẽ đắc tội với khách. Vậy thì nên đón tiếp khách đến chơi như thế nào đây?


Chuẩn bị trước


Nếu như biết trước khách đến chơi nhà, cần quét dọn vệ sinh trước, chuẩn bị bánh kẹo trà thuốc, sắp xếp gọn gàng căn phòng hoặc phòng khách. Nam nữ chủ nhân không cần phải quá để ý tới trang điểm nhưng mặt mũi cần sạch sẽ, tự nhiên phóng khoáng. Nếu như giữ khách lại ăn cơm, cần cố gắng tìm hiểu phong tục tập quán dân tộc, khẩu vị, sở thích và tuổi tác cùng những kiêng kị của khách để chuẩn bị các món ăn.


Tiếp đón nhiệt tình


Khách hẹn thời gian đến, nhất là những khách rất ít khi đến chơi nhà hoặc không quen thuộc nhà bạn lắm, thì bạn nên chủ động ra cửa đón khách. Nếu như khách đến lần đầu, nên giới thiệu với những người trong nhà, chào hỏi nhau, sau đó mời ngồi mời trà, khi mời trà tốt nhất là đưa hai tay để biểu thị tôn trọng. Nếu như vào mùa hè, thời tiết khá nóng, có thể đưa cho khách một chiếc khăn mát, lau mặt, bật quạt điện, rót một cốc nước mát. Nếu như vào mùa đông thì nên mời khách vào căn phòng ấm hơn, dùng trà nóng mời khách. Nếu như khách từ xa tới thì nên hỏi xem khách đã ăn cơm chưa.


Nếu như khách tuổi tác khá cao, thì người trẻ tuổi càng cần hiểu phép lịch sự, thái độ nói năng cần thành khẩn, khiêm tốn, nhường cho người già nói nhiều hơn, nói nhiều đến những chủ đề mà người già quan tâm.


Đối với những bạn bè thân quen thì cần cố gắng tự nhiên một chút. Nhưng cũng không nên nói đến những mâu thuẫn gia đình, càng không nên cãi cọ nhau trước mặt khách, hoặc nổi trận lôi đình vì con cái làm điều gì sai trái. Cũng không nên bỏ mặc không quản con cái để chúng gây phiền nhiễu.


Khi nói chuyện, thái độ cần hòa nhã, thân thiện, không nên liên tục nhìn đồng hồ, không nên ngáp để tránh làm khách hiểu lầm là mình đang muốn đuổi khách.


Nếu một người “khách không mời mà đến” thì không nên từ chối ở ngoài cửa, hoặc mặt lộ vẻ không vừa ý, khiến cho khách khó chịu. Cần nhanh chóng tìm hiểu mục đích khách đến chơi để xử lý một cách thỏa đáng. Nếu như trong phòng còn chưa kịp dọn dẹp thì cần xin lỗi khách. Không nên khách vừa vào nhà thì quét dọn, khiến cho bụi bay đầy nhà, như vậy rất bất lịch sự.


Nếu như khách muốn nói chuyện riêng nhưng lại ngại có người khác ở đó, tốt nhất hãy để người nhà lánh đi một chút, cũng có thể đổi sang một phòng khác để nói chuyện riêng.


Nếu như khi khách đến lại vừa đúng lúc có việc quan trọng cần ra ngoài nên nói rõ tình hình cho khách biết và tỏ ý xin lỗi. Nếu như khách đến không phải là tìm mình, người cần tìm lại không có ở đó thì cũng cần chủ động nhiệt tình đón tiếp và mời khách viết giấy nhắn lại. Trong nhà có khách, nếu có bố mẹ ngồi tiếp, khi người lớn nói chuyện với khách, mình không nên chen ngang một cách tùy tiện. Nếu người lớn và khách nói những chuyện quan trọng, thì mình tốt nhất hãy tự giác lánh đi chỗ khác.


Nếu như khách cần ngủ lại, tốt nhất hãy để khách ngủ một mình. Dọn dẹp phòng sạch sẽ, những vật dụng trên giường cần cố gắng sao cho dễ chịu, sạch sẽ, gọn gàng. Còn có thể chuẩn bị một số họa báo, sách báo để cho khách xem. Cố gắng không để trẻ con ra vào phòng khách để tránh ảnh hưởng tới khách nghỉ ngơi. Ngày hôm sau, chủ nhà cần chuẩn bị sẵn bữa sáng.


Tiễn khách nhiệt tình


Khi khách định về, nói chung nên khéo léo giữ khách lại, đây không phải là khách sáo thừa. Vì thường có những trường hợp như thế này, khách vốn muốn nói chuyện thêm với chủ nhà, nhưng lại nghĩ đến nói thêm sẽ ảnh hưởng đến chủ nhà, thế nên dùng “cáo từ” để quan sát phản ứng của chủ nhà. Vì vậy, khi khách có tâm lý kiểu này đưa ra lời cáo từ, không giữ khách lại, vội vàng tiễn khách sẽ không lịch sự. Khách định ra về, cần đợi sau khi khách đứng lên rồi mới đứng dậy tiễn, không nên khách vừa mới nói muốn về, chúng ta đã đứng lên ngay.


Tiễn khách nói chung cần tiễn ra đến cửa hoặc đầu ngõ, đặc biệt là đối với những khách mới đến chơi lần đầu, không quen thuộc địa hình lắm. Cần chủ động giới thiệu với khách tình hình xe cộ, giao thông quanh đó, giúp cho khách lựa chọn một con đường về tiện lợi, hoặc đưa khách ra bến xe để tránh cho khách phải đi vòng vèo mất công.


Nếu như khách là người già hoặc trẻ con, cần đưa ra bến xe và nhờ người bán vé quan tâm giùm.


Khách đến chơi nhà, nếu có đem một chút quà đến, khi khách ra về cần có sự đáp lễ, như cảm ơn khách, hoặc bảo khách lần sau đến không cần đem quà cáp, hoặc tặng lại khách một số quà tương ứng. Tuyệt đối không nên coi như không có việc gì xảy ra, nhận quà mà không có ý tặng gì cho khách.


Khi khách chuẩn bị ra về, những người có mặt ở đó cần mỉm cười chào thân mật với khách, để cho khách cảm thấy mỗi một thành viên trong gia đình này đều nhiệt tình, hiếu khách.


Khách đến chơi nhà, đôi khi còn có thể gặp những tình huống bất ngờ, như trước khi chuẩn bị về bỗng nhiên trời chuyển lạnh hoặc mưa. Lúc này chủ nhà cần chủ động đem áo ấm hoặc đồ đi mưa cho khách sử dụng. Một số khách từ chối vì sợ gây phiền phức cho chủ nhà, chúng ta cần chân thành nói với khách rằng trong nhà có sẵn những thứ đó, mời anh ta cứ yên tâm sử dụng, nhằm xóa tan sự lo lắng, ngại ngần của khách.


Đôi khi chúng ta còn phải tiễn những khách từ xa tới. Họ nói chung là đem theo nhiều hành lý bên mình, không thạo nơi đến nên gặp rất nhiều khó khăn. Khi chúng ta tiễn đưa những khách như vậy thì cần chủ động, nhiệt tình, chu đáo hơn. Khi biết tin khách từ xa tới chuẩn bị ra về, cần hỏi rõ thời gian, địa điểm xuất phát trước, có cần mua hộ vé xe, vé tàu không. Nếu như hành lý của khách nhiều, cần xách hộ khách hành lý, đưa khách ra bến xe, bến tàu, và đem theo một chút hoa quả, bánh kẹo hoặc những đồ kỷ niệm khác tặng cho khách để bày tỏ tấm lòng mình.


Đến bến xe, bến tàu tiễn đưa khách từ xa tới, nếu như không có tình huống đặc biệt, nói chung cần đợi đến khi tàu chuyển bánh, tàu nhổ neo thì hãy ra về. Khách có thể vì sơ ý hoặc vì các nguyên nhân khác mà đôi khi quên mất làm một số việc. Vì vậy, trước khi lên đường có thể nhắc nhở khách một chút xem có quên cái gì không? Có việc gì còn sót lại cần xử lý giúp không? Nếu như khách có việc muốn nhờ, thì cần cố gắng vui vẻ nhận lời và cố gắng xử lý ổn thỏa.